Οι εισηγμένες πρέπει να ασχοληθούν περισσότερο με τα κέρδη τους και την ανταγωνιστικότητά τους.

Η αντιπρόεδρος του Χρηματιστηρίου Αθηνών, Λητώ Ιωαννίδου, αναλύει το θεσμικό πλαίσιο που αφορά τα μέτρα προειδοποίησης για τη προστασία του επενδυτικού κοινού.

Στον Γιώργο Γιακουμάκη

"Tο επενδυτικό κοινό θα δραστηριοποιηθεί ξανά στο χρηματιστήριο όταν πιστέψει στις προοπτικές των εισηγμένων, αφού όμως πρώτα έχει δει "χειροπιαστά" αποτελέσματα κερδοφορίας". Αυτό επισημαίνει σε συνέντευξή της στην ΟΒΕ η αντιπρόεδρος του ΧΑ Λητώ Ιωαννίδου μετά το "κύμα" εισαγωγής σε καθεστώς επιτήρησης αρκετών εισηγμένων.

Ποιον ωφελούν τα μέτρα για την επιτήρηση και την αναστολή διαπραγμάτευσης μετοχών;

Όλα τα μέτρα αποβλέπουν στη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της αγοράς και της προστασίας των επενδυτών. Η αγορά, όμως, είναι οι ίδιες οι εισηγμένες, οι επενδυτές (θεσμικοί, ιδιώτες και νομικά πρόσωπα), οι χρηματιστηριακές, οι τράπεζες (μέλη ή ανάδοχοι) και το χρηματιστήριο σαν θεσμός και νομική οντότητα.
Όταν η αρνητική πορεία μιας εταιρείας κρίνεται μη αναστρέψιμη - και αυτό οδηγεί μια εταιρεία σε κατάσταση πτώχευσης - ή η εταιρεία τελεί υπό εκκαθάριση ή υπό αναγκαστική διαχείριση, ή παραβιάζει συνέχεια και σε σημαντικό βαθμό τις διατάξεις της χρηματιστηριακής νομοθεσίας, τότε οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να αποφασίσουν για τη διαγραφή των μετοχών της.
Η διαγραφή μιας μετοχής όμως είναι το αδιέξοδο μιας πολύ κακής πορείας της συμπεριφοράς είτε της εισηγμένης εταιρείας ή /και της διοίκησής της, είτε της μετοχής της και πρέπει να υπάρχουν προειδοποιητικά σήματα σε όλη τη διάρκεια αυτής της πορείας. Γι'' αυτό άλλωστε και μια μετοχή δεν πρέπει να παραμένει επ? άπειρον είτε σε επιτήρηση είτε σε αναστολή, αλλά αν η εταιρεία διορθώσει την αιτία για την οποία εντάχθηκε σ'' αυτή την αγορά, να επανέρχεται στο προηγούμενο καθεστώς, αν όχι να μετατάσσεται από την επιτήρηση στην αναστολή και από την αναστολή ακόμα και στη διαγραφή. Η επιτήρηση πρέπει να εφαρμόζεται σε καταστάσεις που εκτιμώνται κατ'' αρχήν ως προσωρινές και όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι η κατάσταση δεν είναι αναστρέψιμη, τότε η μετοχή πρέπει να μπαίνει σε αναστολή? όταν η εκτίμηση γίνεται βεβαιότητα τότε η μετοχή διατρέχει κίνδυνο διαγραφής. Πάντως, όπως είναι ευνόητο, η απόφαση για διαγραφή θέλει ιδιαίτερη προσοχή.
Όσον αφορά τις μετοχές με χαμηλή διασπορά και εμπορευσιμότητα, αυτές εντάσσονται ήδη στην αγορά χαμηλής ρευστότητας, με κριτήρια που δεν είναι όμως ποσοτικοποιημένα, ενώ το διοικητικό συμβούλιο του ΧΑ έχει το δικαίωμα να κρίνει την επάρκεια της διασποράς των μετοχών ήδη εισηγμένης εταιρείας μόνο κατά την εισαγωγή συμπληρωματικής σειράς μετοχών.
Το ζητούμενο είναι να προσδιορισθούν τα κριτήρια με όσον το δυνατόν μεγαλύτερη σαφήνεια, ώστε να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι "τους όρους του παιχνιδιού", κατά τη λαϊκή έκφραση, αλλά και να ελέγχονται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Ωστόσο οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αποφασίσουν αν συντρέχει άλλος σοβαρός λόγος για προειδοποίηση του επενδυτικού κοινού που δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθεί στο κανονιστικό πλαίσιο εκ των προτέρων.

Μπορεί η εισαγωγή μιας εταιρείας στο καθεστώς επιτήρησης να επηρεάσει τη δυνατότητά της να αντλήσει κεφάλαια από τράπεζες ή να αυξήσει το κόστος δανεισμού της;

Κανονικά δεν θα έπρεπε, γιατί οι τράπεζες έχουν τα δικά τους κριτήρια αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας μιας εταιρείας. Αν μια τράπεζα έχει διαφορετικά κριτήρια για να αξιολογήσει την πιστοληπτική ικανότητα μιας εταιρείας ουδόλως θα επηρεασθεί από τα δικά μας. Αν έχει παρεμφερή και αν έχει κρίνει ότι πρέπει να πάρει κάποια μέτρα για πρόσθετη εξασφάλιση θα το έχει ήδη κάνει.
Σε περίπτωση δε που έχει πάρει ενέχυρο τις μετοχές μιας εταιρείας, που σημαίνει ότι έχει ήδη κάποιο προβληματισμό για τη δανειζόμενη εταιρεία, αυτές τις κρατά για εξασφάλιση μέχρι την αποπληρωμή του δανείου ή την επιστροφή εγγυητικών επιστολών κ.λπ., οπότε δεν τίθεται θέμα άμεσης ρευστοποίησης των μετοχών ούτως ή άλλως, για να προβληματίζει ιδιαίτερα το γεγονός ότι μια μετοχή υπό επιτήρηση είναι σε καθεστώς στιγμιαίας διαπραγμάτευσης και όχι συνεχούς.
Αν μια τράπεζα ασκήσει πίεση σε μια εταιρεία γιατί τέθηκε η μετοχή της σε καθεστώς επιτήρησης, κανονικά η εταιρεία θα έπρεπε να ζητήσει εξηγήσεις από την τράπεζα και όχι να θεωρεί υπεύθυνο το χρηματιστήριο για την τυχόν αρνητική αντίδραση της τράπεζας.

Για ποιο λόγο όμως αντιδρά τόσο αρνητικά η αγορά όταν μια μετοχή τεθεί σε καθεστώς επιτήρησης;

Στο ποσοστό που η αγορά αντιδρά αρνητικά επιβεβαιώνει την υποχρέωση του ΧΑ να επισημάνει στο επενδυτικό κοινό ότι είτε τα δημοσιευμένα στοιχεία της εταιρείας, είτε άλλα γεγονότα, χρήζουν προσοχής κατά την αξιολόγηση των επενδυτικών του επιλογών, γιατί τότε είναι φανερό ότι οι επενδυτικές επιλογές δεν γίνονται μεταξύ άλλων με βάση και τα οικονομικά αποτελέσματα και τις προοπτικές μιας εταιρείας, όπως και θα έπρεπε.
Σε καμιά περίπτωση όμως το ΧΑ δεν αξιολογεί ότι η επένδυση σε μια μετοχή υπό επιτήρηση είναι κακή επιλογή. Οι επαγγελματίες της αγοράς δεν θα έπρεπε να επηρεάζονται, γιατί υποτίθεται ότι κάνουν τις δικές τους αναλύσεις και έχουν τη δική τους γνώμη όπως και οι πιστωτές. Σε κάθε περίπτωση, δεν δικαιολογείται η υπερβολική αντίδραση της αγοράς.

Υπάρχει διαδικασία στο εξωτερικό σύμφωνα με την οποία οι εταιρείες προειδοποιούν για σοβαρή μείωση κερδών;

Είναι γεγονός ότι σε πολλές νομοθεσίες και μέσα στα πλαίσια της γενικότερης ενημέρωσης (κανόνες διαφάνειας -disclosure requirements), γίνεται αναφορά κατά πόσον είναι υποχρεωτική η ενημέρωση από τις εισηγμένες για σημαντικά γεγονότα, στα οποία περιλαμβάνονται και οι μεταβολές των αποτελεσμάτων της εταιρείας (profit warning) και προσδιορίζεται η έννοια "σημαντικό γεγονός", το οποίο μπορεί να καταστήσει αναγκαία την προειδοποίηση για "profit warning".
Σε άλλες (νομοθεσίες) η υποχρέωση αυτή περιορίζεται μόνο στην περίπτωση που η εταιρεία αναμένει σοβαρή μεταβολή στα αποτελέσματά της, σε σχέση με αυτά που έχει προηγουμένως ανακοινώσει είτε σε ενημερωτικό της δελτίο, είτε με δελτίο Τύπου.
Πάντως, υπάρχουν και ώριμες αγορές στις οποίες δεν υπάρχει σχετική πρόβλεψη για profit warnings, όπως άλλωστε και στην Ελλάδα, προς το παρόν τουλάχιστον.
Σε όλες τις αγορές, πάντως, η αρμόδια εποπτική αρχή για την πρόβλεψη και εφαρμογή της διαδικασίας είναι η αντίστοιχη Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ή άλλη εποπτική αρχή, όχι πάντως τα χρηματιστήρια.

Σχετικά με τη διαγραφή μιας μετοχής, γνωρίζετε τι ισχύει σε άλλες αγορές;

Οι περισσότερες διατάξεις αφορούν γενικότερα την προστασία του επενδυτικού κοινού και τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της αγοράς, που απειλούνται είτε για λόγους παραβίασης μιας εταιρείας της χρηματιστηριακής νομοθεσίας και ειδικότερα των ισχυουσών κανόνων διαφάνειας, είτε λόγω μη ικανοποιητικής διασποράς, είτε για λόγους μη τήρησης των βασικών προϋποθέσεων εισαγωγής, είτε γιατί η εταιρεία έχει κηρυχθεί σε κατάσταση πτώχευσης (ή τελεί υπό εκκαθάριση ή υπό αναγκαστική διαχείριση), είτε λόγω σημαντικών αρνητικών επισημάνσεων των ορκωτών λογιστών.
Σε κάποιες οργανωμένες αγορές όμως διαγράφονται μετοχές και για λόγους περιορισμένης εμπορευσιμότητας και γιατί η τιμή της μετοχής έχει πέσει κάτω από ένα όριο (ή/ και σε συνδυασμό με την κεφαλαιοποίηση) π.χ. Γερμανία, NASDAQ, NYSE.
Σε κάποιες νομοθεσίες υπάρχει πρόβλεψη για εκούσια διαγραφή εταιρείας μετά από διενέργεια δημόσιας προσφοράς. Υπάρχουν περιπτώσεις που ακόμα κι αν έχει αποφασισθεί από γενική συνέλευση εταιρείας η απόσυρσή της από το χρηματιστήριο με υψηλή απαρτία, πρέπει να υπάρχει κάποιο σχέδιο εξασφάλισης - αποζημίωσης των μετόχων.
Σε καμιά νομοθεσία, απ'' όσο γνωρίζουμε, δεν εγκρίνει η εποπτεύουσα αρχή αίτηση μιας εισηγμένης για εκούσια απόσυρση χωρίς να έχει προηγουμένως διασφαλισθεί το συμφέρον των επενδυτών όπως φυσικά και στην Ελλάδα.

Πώς αξιολογείτε εσείς προσωπικά την αντίδραση της αγοράς είτε στα νέα μέτρα που παίρνει το χρηματιστήριο, είτε στην εφαρμογή του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου;

Θα ήταν προφανώς καλύτερα οι εισηγμένες εταιρείες να ασχολούνταν περισσότερο με την κερδοφορία τους και την ανταγωνιστικότητά τους και λιγότερο με τα μέτρα του χρηματιστηρίου, γιατί το σημαντικότερο είναι να εξασφαλίσουν καλές προοπτικές είτε εντός είτε εκτός χρηματιστηρίου.
Είναι όμως καιρός να καταλάβουμε επιτέλους το αυτονόητο, ότι το χρηματιστήριο είναι ο καθρέφτης των προσδοκιών των προοπτικών των εισηγμένων εταιρειών. Με δεδομένο ότι οι αρμόδιες εποπτικές αρχές συνεχίζουν να κάνουν καλά τη δουλειά τους, που είναι να τονώσουν τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της αγοράς, και οι εταιρείες κάνουν τη δική τους καλύτερα, που είναι να βελτιώσουν τα αποτελέσματά τους και την αποδοτικότητά τους, τότε, και με δεδομένο ότι η στρέβλωση που δημιουργείται στο είδωλο του καθρέφτη, λόγω των διεθνών αρνητικών συγκυριών είναι προσωρινή, το χρηματιστήριο θα γίνει ξανά μοχλός ανάπτυξης της εθνικής οικονομίας.
Ωστόσο, το επενδυτικό κοινό, ειδικά στην Ελλάδα, όπου δυστυχώς δεν έχουμε ακόμα εγχώριους θεσμικούς επενδυτές του βεληνεκούς που έχουν άλλες αγορές, οι οποίοι δημιουργούν τον απαιτούμενο τζίρο, θα δραστηριοποιηθεί ξανά όταν πιστέψει στις προοπτικές των εισηγμένων, αφού πρώτα όμως δει "χειροπιαστά" αποτελέσματα κερδοφορίας.